Proziaki to regionalny, tradycyjny, podkarpacki przysmak, prawie zupełnie nieznany w innych regionach kraju. Jednak od kilku lat po recepturę proziaków sięga coraz więcej osób. Ich przygotowanie jest bardzo proste, a stanowią ciekawą, rzadko spotykaną alternatywę dla zwykłych bułek lub chleba. Tradycyjne proziaki składały się trzech składników: mąki pszennej, sody i wody, a wypiekano je bezpośrednio na płytach pieców kaflowych. W późniejszych recepturach wodę zastąpiono maślanką lub kefirem, a ciasto uzupełniano jajkiem. Nazwa proziaków wzięła się od jednego ze składników – sody, którą na Podkarpaciu nazywano prozą. 

Przepis na proziaki, czyli podkarpackie bułki

Proziaki – niezbędne składniki

Przygotowanie proziaków trwa tylko kilka minut i potrzebne są następujące składniki (ilość na 5-7 sztuk w zależności od wielkości):

  • ok. 300 g mąki pszennej,
  • 200 ml maślanki lub naturalnego kefiru,
  • 1 jajko,
  • ½ łyżeczki sody oczyszczonej,
  • ½ łyżeczki soli,
  • ½ łyżeczki cukru.

Jeśli chcemy, aby proziaki były trochę słodsze, możemy dodać nieco więcej cukru. 

W czym przygotować proziaki

Do przygotowania proziaków potrzebna będzie miska o odpowiedniej pojemności, w której połączymy za pomocą łyżki drewnianej wszystkie składniki. Do przygotowania ciasta niezbędna będzie stolnica lub duża, drewniana deska oraz wałek kuchenny z drewna, a do ich usmażenia najlepsza będzie uniwersalna patelnia lub patelnia do naleśników. Możemy skorzystać oczywiście z piekarnika, jednak wówczas ich kształt w trakcie pieczenia może się zmienić, powstać mogą ponadto wyraźne pęknięcia. Smażenie proziaków na patelni jest bliższe tradycji, a ich kształt prawie idealnie okrągły. 

Sposób przygotowania proziaków

Przygotowanie proziaków składa się z kilku prostych etapów. Zaczynamy od wsypania do miski ok. 250 g mąki, do której dodajemy sól i cukier oraz sodę oczyszczoną. Następnie wbijamy jajko, wlewamy maślankę lub naturalny kefir i mieszamy wszystko drewnianą łyżką do momentu, w którym powstanie jednolita, gładka masa. Na stolnicę lub drewnianą deskę wsypujemy resztę mąki, wykładamy z miski ciasto i obtaczamy je delikatnie z obu stron w mące. Oprószonego ciasta nie wyrabiamy, ale rozwałkowujemy na placek o grubości mniej więcej 1-1,5 cm i dajemy mu odpocząć na mniej więcej pół godziny. Następnie wykrawamy z ciasta za pomocą szklanki okrągłe placki. Smażymy je na małym ogniu na suchej patelni z obu stron, uważając, aby się nie przypaliły, a jedynie zarumieniły. 

Jak i z czym serwować proziaki

Rustykalne proziaki najlepiej prezentują się na okrągłej, drewnianej desce, natomiast spożywamy je na płaskich talerzach, na których powinna znaleźć się porcja masła, konfitury i miodu, a obok szklanka mleka – tak właśnie jadano niegdyś proziaki. Dobrym pomysłem jest położenie odrobiny masła bezpośrednio na wciąż gorące bułeczki. Proziaki są również doskonałym dodatkiem do zup, nadają się świetnie na kanapki, a w nowoczesnej kuchni mogą być smakowitą przystawką podawaną w towarzystwie oliwy lub oleju lnianego oraz deski zróżnicowanych serów. 

Kaloryczność i wartości odżywcze proziaków

Proziaki to pieczywo niskokaloryczne. 100 gramów podkarpackiej bułki ma ok. 130 kalorii oraz następujące wartości odżywcze: ok. 26 g węglowodanów, ok. 4 g białka i ok. 1 g tłuszczów i kwasów tłuszczowych. Na koniec ciekawostka: tyle samo kalorii, co 100-gramowa porcja proziaka mają 4 pomidory. 

Życzymy smacznego!